دستگاه شمارش (مبنا)

برای شمارش اشیاء دسته بندی هایی انجام می شود . معمولی ترین روش برای شمارش اشیاء دسته بندی به صورت یکی ، ده تایی ، صدتایی ، هزارتایی و ... می باشد این نمایش ارزش مکانی اعداد را «دستگاه شمارش دهدهی » می نامند .
در طراحی سیستم های رقمی و رایانه ای و رمز گزاری برنامه ها برای نمایش ارزش مکانی رقم ها از دستگاههای شمارش دیگری هم استفاده می شود ، مانند دستگاه شمارش دو دویی که یکی ، دوتایی ، چهارتایی ، هشت تایی و .... برای نمایش ارزش مکانی رقم ها استفاده می شود .
مثال عدد 313 در دستگاه شمارش دهدهی به صورت 3 صدتایی ، ا ده تایی و 3 یکی می باشد این عدد را به صورت 313 یا 10(313) می نویسیم و می خوانیم « سیصدو سیزده »
|
صدتایی |
ده تایی |
یکی |
|
3 |
1 |
3 |
عدد 1101 در دستگاه شمارش دو دویی به صورت زیر می باشد
|
هشت تایی |
چهارتایی |
دوتایی |
یکی |
|
1 |
1 |
0 |
1 |
این عدد را به صورت 2(1101) می نویسیم و می خوانیم «یک،یک،صفر،یک در مبنای دو»
مبنا : Base
مبنا پایه و اساسی است که در دستگاههای شمارش اعداد برای دسته بندی در نظر گرفته می شود .
مثال یک شرکت دارو سازی
برای دسته بندی قرص های تولید شده در نظر دارد هر 10 عدد قرص
را در داخل یک بسته قرار دهدد و هر 10 بسته را داخل یک کار تن
100 تایی و ...
پایه و اساسی که در این شرکت دارو سازی برای دسته بندی در نظر گرفته شده است بر مبنای 10 می باشد .
مثال
یک شرکت تولید کننده
ی توپ تنیس روی میز برای دسته بندی توپ های تولید شده در نظر
دارد هر 6 عدد توپ را در داخل یک بسته قرار دهد و هر 6 بسته
را داخل یک کارتن 36 تایی و ...
پایه و اساسی که در این شرکت تولید ی برای دسته بندی در نظر گرفته شده است برمبنای 6 می باشد .
مثال پایه و اساسی که در ساعت برای زمانبندی استفاده می شود را درنظر بگیرید .
کاربرد ریاضی در زندگی

هر 60 ثانیه برابر یک دقیقه است و هر 60 دقیقه برابر یک ساعت (ثانیه3600 = 60×60)
دانش آموز عزیز : اگر شما یکی از ریاضی دانان بزرگ بودید ، برای زمان چه مبنایی به کار می برید؟ یک شبانه روز در طراحی شما چند ساعت محسوب می شود ؟
این طراحی چه تأثیراتی روی کارهای روز مره مردم می گذارد ؟
مثال با دسته بندی سه تایی 17 کلید را دسته بندی کنید و نتیجه را در مبنای سه بنویسید .

|
نه تایی |
سه تایی |
یکی |
|
1 |
2 |
2 |
3(122) = 17
مثال عددی در مبنای 5 به صورت 5(214) نوشته شده است . آن عدد کدام است ؟
|
|
59 = (1×4) + (5×1) + (25×2) |